Gedurende lange tijd was het beheer van verpakkingen gebaseerd op een eenvoudig model: gebruiken, weggooien en recycleren.
Maar door de toename van verpakkingsafval en de beperkingen van recyclage verandert de Europese Unie geleidelijk haar strategie.
Met de nieuwe Europese regelgeving rond verpakkingen, de zogenaamde PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), zullen bedrijven het gebruik van eenmalige verpakkingen moeten verminderen en meer herbruikbare verpakkingsoplossingen moeten ontwikkelen.
Voor bedrijven betekent deze regelgevende evolutie een belangrijke verandering in de manier waarop zij hun logistieke verpakkingen ontwerpen en beheren.
Wat zal de Europese regelgeving rond verpakkingen dus concreet veranderen voor bedrijven?
Waarom wil de Europese Unie de hergebruik van verpakkingen stimuleren ? :
Elk jaar produceert de Europese Unie een zeer grote hoeveelheid verpakkingsafval.
Volgens Europese gegevens produceert een burger gemiddeld meer dan 180 kg verpakkingsafval per jaar.
Een groot deel van deze verpakkingen wordt slechts enkele minuten gebruikt voordat ze worden weggegooid.
Hoewel recyclage zich de laatste jaren heeft ontwikkeld, kent het verschillende beperkingen:
- niet alle verpakkingen worden gerecycleerd
- recyclage verbruikt energie en grondstoffen
- sommige materialen verliezen kwaliteit na meerdere recyclingcycli
Om deze reden geeft het Europese afvalbeleid voortaan prioriteit aan vermindering en hergebruik van verpakkingen vóór recyclage.
De logica is eenvoudig: Een verpakking die een tiental keer wordt hergebruikt, kan de productie van afval aanzienlijk verminderen.
De PPWR: de nieuwe Europese regelgeving rond verpakkingen :
De PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) vormt de toekomstige Europese regelgeving die bedoeld is om het beheer van verpakkingen en verpakkingsafval binnen de Europese Unie strenger te reguleren.
In tegenstelling tot eerdere richtlijnen, die in nationale wetgeving moesten worden omgezet, zal de PPWR de vorm aannemen van een Europese verordening die rechtstreeks van toepassing is in alle lidstaten. Dit zal het mogelijk maken om de regels op Europees niveau te harmoniseren en de verschillen tussen landen te verminderen.
Deze regelgeving maakt deel uit van de doelstellingen van de Europese Green Deal en het actieplan voor de circulaire economie, die gericht zijn op het verminderen van afvalproductie en het verbeteren van het gebruik van grondstoffen.
De belangrijkste doelstellingen van de PPWR zijn onder andere:
- het verminderen van de totale hoeveelheid verpakkingsafval in de Europese Unie
- het verbeteren van de recycleerbaarheid en circulariteit van verpakkingen
- het verhogen van het aandeel herbruikbare verpakkingen
- het verminderen van de totale milieu-impact van verpakkingssystemen
Deze regelgeving zal vele economische sectoren betreffen, waaronder logistiek, goederenvervoer, distributie en e-commerce, waar de volumes aan eenmalige verpakkingen bijzonder hoog blijven.
Hergebruikdoelstellingen voor bepaalde verpakkingen :
Een van de maatregelen van de PPWR is de geleidelijke invoering van hergebruikdoelstellingen voor bepaalde soorten verpakkingen.
Deze doelstellingen zijn bedoeld om het aandeel verpakkingen te vergroten dat ontworpen is om meerdere gebruikscycli te doorlopen binnen georganiseerde hergebruiksystemen.
De betrokken sectoren omvatten onder andere:
- transport- en logistieke verpakkingen
- bepaalde verpakkingen gebruikt in e-commerce
- bepaalde verpakkingen gebruikt in distributie en horeca
Het doel van de regelgeving is om logistieke systemen te stimuleren die de circulatie en terugname van herbruikbare verpakkingen mogelijk maken, zodat de afhankelijkheid van eenmalige verpakkingen vermindert.
Voor bedrijven betekent dit dat zij moeten nadenken over verpakkingsoplossingen die van bij het ontwerp geschikt zijn voor meerdere gebruikscycli, terwijl zij hun logistieke prestaties en beschermingsfunctie behouden.
Toenemende druk op eenmalige verpakkingen :
Parallel met de ontwikkeling van hergebruik versterkt de Europese regelgeving geleidelijk de beperkingen voor eenmalige verpakkingen.
Verschillende regelgevende en economische hefbomen dragen bij aan deze evolutie:
- de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor verpakkingen, die bedrijven verplicht om het beheer van hun verpakkingsafval te financieren
- de geleidelijke stijging van de kosten voor afvalbeheer en afvalverwerking
- de invoering van eisen rond de recycleerbaarheid van verpakkingen
In deze context kunnen sommige wegwerpverpakkingen economisch minder competitief worden, vooral wanneer alle kosten verbonden aan hun beheer worden meegerekend.
Deze regelgevende evolutie moedigt bedrijven steeds meer aan om alternatieve modellen te onderzoeken die gebaseerd zijn op hergebruik van verpakkingen.
Hergebruik van verpakkingen: een transformatie van logistieke praktijken :
De overgang naar herbruikbare verpakkingen beperkt zich niet tot het vervangen van een materiaal of een verpakkingsformaat.
Ze vereist vaak een aanpassing van bepaalde elementen van het logistieke systeem, waaronder:
- het technische ontwerp van verpakkingen
- hun duurzaamheid en weerstand tegen gebruikscycli
- hun ergonomie voor logistieke operatoren
- hun opvouwbaarheid en opslag tussen twee levenscycli
- hun terugname en herintegratie in logistieke stromen
In veel gevallen stellen bedrijven vast dat herbruikbare oplossingen bepaalde logistieke stromen kunnen optimaliseren, terwijl ze tegelijk het gebruik van eenmalige verpakkingen verminderen.
De economische voordelen van herbruikbare verpakkingen :
Hoewel regelgeving een versnellende factor is, berust de invoering van herbruikbare verpakkingen ook op economische en operationele logica.
Een verpakking die ontworpen is om meerdere cycli te doorlopen kan:
- de terugkerende aankoop van wegwerpverpakkingen verminderen
- de kosten voor afvalbeheer verlagen
- de controle en traceerbaarheid van logistieke stromen verbeteren
- de samenhang van RSE-strategieën versterken
Wanneer de levensduur van een herbruikbare verpakking tientallen gebruikscycli bereikt, kan de kost per gebruik lager worden dan die van een eenmalige verpakking.
De milieu-impact van verpakkingen meten :
Om verschillende verpakkingsoplossingen te vergelijken, maken bedrijven steeds vaker gebruik van levenscyclusanalyse (LCA).
LCA is een wetenschappelijke methode waarmee de milieu-impact van een product over zijn volledige levenscyclus kan worden geëvalueerd.
Voor verpakkingen maakt dit het onder meer mogelijk om te meten:
- broeikasgasemissies
- het verbruik van grondstoffen
- de productie van afval
- de globale milieu-impact van het verpakkingssysteem
Levenscyclusanalyse maakt het dus mogelijk om de milieuprestaties van een eenmalige verpakking en een herbruikbare verpakking in een gegeven logistieke context te vergelijken.
Anticiperen op de regelgeving rond verpakkingen
Hoewel sommige verplichtingen geleidelijk worden ingevoerd, is de Europese regelgevende richting duidelijk gericht op:
- het verminderen van eenmalige verpakkingen
- het ontwikkelen van hergebruiksystemen
- het verbeteren van de circulariteit van verpakkingen
Bedrijven die deze evoluties anticiperen kunnen:
- pilootprojecten met herbruikbare verpakkingen testen
- hun logistieke stromen geleidelijk aanpassen
- hun productie van verpakkingsafval verminderen
- hun milieu- en regelgevende prestaties versterken
Hoe Loopipak bedrijven begeleidt naar herbruikbare verpakkingen :
De implementatie van herbruikbare verpakkingen in logistiek vereist vaak een aanpak die aangepast is aan de operationele beperkingen en de specifieke stromen van elke onderneming.
Bij Loopipak ontwikkelen wij op maat gemaakte herbruikbare verpakkingen die bedoeld zijn om eenmalige verpakkingen in logistieke stromen te vervangen.
Wij begeleiden bedrijven via verschillende stappen:
- analyse van bestaande logistieke stromen
- ontwerp van aangepaste herbruikbare verpakkingen
- opzet van pilootprojecten
- evaluatie van de economische rentabiliteit
- uitvoering van vergelijkende levenscyclusanalyses
- opvolging en optimalisatie van het hergebruikssysteem
Het doel is om bedrijven in staat te stellen hun verpakkingsafval duurzaam te verminderen, terwijl ze robuuste en operationele logistieke oplossingen behouden.
Hergebruik van verpakkingen: wat de Europese regelgeving gaat veranderen voor bedrijven